Phó từ biểu thị thời gian: 才 và 就

Trong tiếng Trung, hai phó từ 才 (cái) và 就 (jiù) thường đặt trước động từ để thể hiện thái độ, đánh giá chủ quan của người nói về thời gian hoặc tốc độ diễn ra của hành động.

1. Công thức cơ bản

• Biểu thị việc xảy ra sớm hơn mong đợi:

Chủ ngữ + Thời gian + 就 + Động từ + (了)

• Biểu thị việc xảy ra muộn hơn mong đợi:

Chủ ngữ + Thời gian + 才 + Động từ

2. Lỗi người Việt thường gặp

• Thêm 了 sau câu dùng 才: Câu dùng 才 nhấn mạnh sự trễ tràng, chưa kịp hoàn tất sớm nên phía sau vị ngữ không đi cùng trợ từ ngữ khí 了. Không nói: 他九点才来了 (sai), phải dùng 他九点才来 (đúng).
• Nhầm vị trí phó từ: Đặt 才 hoặc 就 đứng sau động từ theo thói quen nói tiếng Việt (đến mới, đến rồi). Cả hai bắt buộc đứng trước động từ.

Dùng S + Thời gian + 就 + V + (了) để nhấn mạnh hành động diễn ra sớm hơn người nói dự tính. Thường có thể kết hợp với trợ từ 了 ở cuối câu biểu thị sự việc đã hoàn thành trong sự bất ngờ.

Dùng S + Thời gian + 才 + V để biểu thị hành động xảy ra muộn hơn người nói mong đợi (mãi mới...). Tuyệt đối không dùng trợ từ 了 ở cuối phân câu chứa 才.

Cả 才 và 就 đều là phó từ. Chúng bắt buộc đứng sau danh từ chỉ thời gian và đứng ngay trước động từ hoặc ngữ động từ, không đứng cuối câu.