Bổ ngữ xu hướng mở rộng: V / Adj + 起来 (Bắt đầu và tiếp diễn)

Trong tiếng Trung, ngoài ý nghĩa hướng chuyển động vật lý (hướng lên), bổ ngữ xu hướng 起来 (qǐ lai) còn có nghĩa mở rộng trừu tượng: biểu thị một hành động hoặc trạng thái bắt đầu nảy sinh và tiếp tục diễn ra.

1. Công thức cơ bản

• Động từ / Tính từ + 起来
• Động từ + 起 + Tân ngữ + 来 (khi động từ mang tân ngữ ly hợp hoặc tân ngữ thường)
• S + V/Adj + 起 + O + 来 + 了

2. Phân biệt nghĩa vật lý và nghĩa mở rộng

• Nghĩa vật lý: 站起来 (đứng dậy - chuyển động từ dưới lên).
• Nghĩa mở rộng: 笑起来 (bắt đầu cười - trạng thái bắt đầu và tiếp diễn).

3. Lỗi thường gặp của người Việt

• Nhầm vị trí tân ngữ: Nói 唱起来歌 (Sai) -> Phải tách tân ngữ vào giữa: 唱起歌来 (Đúng).
• Nhầm với 出来: 出来 biểu thị trạng thái từ không có đến có (mới xuất hiện, nghĩ ra), còn 起来 nhấn mạnh sự bắt đầu và tiếp diễn của hành động/trạng thái vốn có.

Công thức: V / Adj + 起来

Thường dùng với động từ biểu cảm (笑, 哭, 唱) hoặc tính từ chỉ sự biến đổi (忙, 冷). Nhấn mạnh hành động bộc phát và tiếp tục diễn ra.

Công thức: V + 起 + Tân ngữ + 来

Khi động từ đi kèm tân ngữ (đặc biệt là động từ ly hợp như 唱歌), tân ngữ bắt buộc phải đứng giữa 起 và 来. Không được đặt tân ngữ sau 起来.

Công thức: V / Adj + 起...来 + 了 hoặc V / Adj + 了 + 起来

Biểu thị sự việc đã bắt đầu nảy sinh ở thời điểm nói.