岂: lẽ nào

Khái quát

岂 tương đương 难道, nhưng trang trọng và cô đọng hơn. Từ này thường gặp trong văn nghị luận, phát biểu, câu hỏi mang sắc thái nhấn mạnh.

Công thức lõi

岂 + 能/是/会 + …？

Câu có 岂 luôn là câu hỏi tu từ. Người nói đã ngầm khẳng định ý ngược lại, không chờ người nghe trả lời thật.

Lưu ý cho người Việt

Không dịch 岂 thành câu hỏi thông tin thông thường. Không dùng 岂 để hỏi thật về khả năng, sự việc hoặc lựa chọn. Khi muốn nhấn mạnh điều không thể chấp nhận, dùng 岂能 + động từ. 岂 phù hợp văn viết, bài phát biểu, lập luận; không phải lựa chọn tự nhiên trong hội thoại đời thường.

岂 đứng đầu câu hỏi tu từ. Nghĩa gần 难道, nhưng sắc thái cổ trang, cô đọng hơn. Dùng trong văn nghị luận hoặc phát biểu; không ưu tiên trong hội thoại thân mật.

Mẫu: 岂 + động từ/tính từ + …？ Người nói không thật sự yêu cầu câu trả lời. Câu đã hàm ý phủ định hoặc phản bác điều vừa nêu.

Mẫu: 岂能 + động từ + …？ Nghĩa: “lẽ nào có thể…?”. Dùng khi hành động bị xem là không thể, không hợp lý hoặc không thể chấp nhận.

Không dùng 岂 khi người nói thật sự cần biết đáp án. Trường hợp đó dùng từ nghi vấn phù hợp. Với câu hỏi tu từ, giữ dấu ？ và hiểu ý ngầm là phủ định.