Đọc hiểu: Quản trị thuật toán và ranh giới quyền lực hành chính

Bài đọc nghiên cứu phản tư của Cao Tiểu Minh về việc ứng dụng hệ thống thuật toán chấm điểm trong quản trị công đô thị. Văn bản tập trung làm rõ nguy cơ xâm hại quyền giải trình của công dân từ cơ chế 'hộp đen' và yêu cầu duy trì trách nhiệm tối hậu của con người.

近年来，许多城市在公共治理中引入了自动化评分系统。

Jìnnián lái, xǔduō chéngshì zài gōnggòng zhìlǐ zhōng yǐnrù le zìdònghuà píngfēn xìtǒng.

Những năm gần đây, nhiều thành phố đã đưa hệ thống chấm điểm tự động vào quản trị công.

高晓明指出，技术赋能固然提升了行政审批与资源配置的效率。

Gāo Xiǎomíng zhǐchū, jìshù fùnéng gùrán tíshēng le xíngzhèng shěnpī yǔ zīyuán pèizhì de xiàolǜ.

Cao Tiểu Minh chỉ ra rằng công nghệ nâng cao hiệu quả phê duyệt hành chính và phân bổ tài nguyên là điều hiển nhiên.

然而，算法模型的“黑箱”运作机制却悄然侵蚀着程序的合法性。

Rán'ér, suànfǎ móxíng de “hēixiāng” yùnzuò jīzhì què qiǎorán qīnshí zhe chéngxù de héfǎxìng.

Tuy nhiên, cơ chế vận hành 'hộp đen' của mô hình thuật toán lại đang âm thầm bào mòn tính hợp pháp của quy trình.

倘若决策逻辑完全深锁于代码之中，公民便无从知晓扣分缘由。

Tǎngruò juécè luójí wánquán shēn suǒ yú dàimǎ zhīzhōng, gōngmín biàn wúcóng zhīxiǎo kòufēn yuányóu.

Nếu logic quyết định hoàn toàn bị khóa chặt trong mã nguồn, công dân sẽ không thể biết được nguyên do bị trừ điểm.

这种透明度的匮乏，导致行政相对人彻底丧失了当面辩解的权利。

Zhè zhǒng tòumíngdù de kuìfá, dǎozhì xíngzhèng xiāngduìrén chèdǐ sàngshī le dāngmiàn biànjiě de quánlì.

Sự thiếu hụt minh bạch này dẫn đến việc đối tượng hành chính mất hoàn toàn quyền giải trình trực tiếp.

当评分结果直接挂钩公共服务获取资格时，申诉机制往往沦为虚设。

Dāng píngfēn jiéguǒ zhíjiē guàgōu gōnggòng fúwù huòqǔ zīgé shí, shēnsù jīzhì wǎngwǎng lúnwéi xūshè.

Khi kết quả chấm điểm liên kết trực tiếp với tư cách nhận dịch vụ công, cơ chế khiếu nại thường biến thành hình thức.

公共权力断不可因盲目迷信技术中立而让渡给冰冷的计算程序。

Gōnggòng quánlì duàn bùkě yīn mángmù míxìn jìshù zhōnglì ér ràngdù gěi bīnglěng de jìsuàn chéngxù.

Quyền lực công tuyệt đối không thể vì mù quáng tin vào tính trung lập công nghệ mà nhượng lại cho quy trình tính toán lạnh lùng.

任何算法系统的裁量边界，皆不得逾越法定职权与正当程序法益。

Rènhé suànfǎ xìtǒng de cáiliáng biānjiè, jiē bùdé yúyuè fǎdìng zhíquán yǔ zhèngdāng chéngxù fǎyì.

Ranh giới định đoạt của mọi hệ thống thuật toán đều không được vượt quá quyền hạn pháp định và lợi ích pháp lý của quy trình chính đáng.

盲目推进全面算法治理存在系统性风险，相关制度亟须从长计议。

Mángmù tuījìn quánmiàn suànfǎ zhìlǐ cúnzài xìtǒngxìng fēngxiǎn, xiāngguān zhìdù jíxū cóngchángjìyì.

Mù quáng thúc đẩy quản trị thuật toán toàn diện tồn tại rủi ro mang tính hệ thống, thể chế liên quan khẩn thiết cần bàn bạc kỹ lưỡng lâu dài.

政府必须在自动化流程中强制设置人工实质介入与纠错节点。

Zhèngfǔ bìxū zài zìdònghuà liúchéng zhōng qiángzhì shèzhì réngōng shízhì jièrù yǔ jiūcuò jiédiǎn.

Chính phủ phải thiết lập bắt buộc các mắt xích can thiệp thực chất và sửa sai của con người trong quy trình tự động hóa.

唯有由行政主体承担最终解释责任，技术才能真正服务于良善治理。

Wéi yǒu yóu xíngzhèng zhǔtǐ chéngdān zuìzhōng jiěshì zérèn, jìshù cáinéng zhēnzhèng fúwù yú liángshàn zhìlǐ.

Chỉ khi chủ thể hành chính gánh vác trách nhiệm giải trình cuối cùng, công nghệ mới thực sự phục vụ cho một nền quản trị tốt đẹp.